De energiemarkt verandert snel. Begrippen als netcongestie, batterijopslag en dynamische energieprijzen komen steeds vaker voorbij. Een term die daarbij ook steeds vaker opduikt, is de onbalansmarkt. Maar wat betekent dat precies? En waarom wordt deze markt steeds belangrijker voor bedrijven?
Wat is de onbalansmarkt?
Het elektriciteitsnet moet continu in balans zijn. Dat betekent dat vraag en aanbod van elektriciteit moeten op elk moment in evenwicht moeten zijn. Ofwel, vraag en aanbod moeten exact gelijk zijn, omdat er nauwelijks opslag is. Zodra die balans verstoord raakt, ontstaan problemen op het net.
In Nederland bewaakt netbeheerder TenneT deze balans. Als Transmission System Operator (TSO) zorgt TenneT ervoor dat vraag en aanbod van stroom te allen tijde in evenwicht zijn, zodat de frequentie op het net stabiel blijft. Wanneer er onverwacht te veel of juist te weinig stroom beschikbaar is, grijpt TenneT in via de onbalansmarkt.
De onbalansmarkt is dus een realtime energiemarkt waar netbeheerder TenneT de balans tussen stroomvraag en -aanbod op het hoogspanningsnet bewaakt en herstelt. Wanneer vraag en aanbod niet overeenkomen (door plotselinge weersveranderingen of verbruikspieken) wordt deze markt gebruikt om tekorten of overschotten per kwartier te verrekenen.
Waarom ontstaat onbalans?
Onbalans ontstaat doordat elektriciteit moeilijk op grote schaal opgeslagen kan worden en vraag en aanbod continu veranderen. Zo kan het voorkomen dat zonnepanelen op een zonnige middag plotseling veel meer stroom opwekken dan verwacht, terwijl windmolens juist minder energie produceren wanneer er weinig wind staat. Tegelijkertijd kunnen grote bedrijven op hetzelfde moment machines inschakelen of worden elektrische apparaten massaal gebruikt tijdens piekmomenten. Al deze factoren zorgen ervoor dat het elektriciteitsnet voortdurend moet inspelen op schommelingen in vraag en aanbod. Door de snelle groei van duurzame energie nemen deze schommelingen verder toe. Zon- en windenergie zijn namelijk afhankelijk van weersomstandigheden en daardoor minder voorspelbaar dan traditionele energiebronnen.
Hoe werkt de onbalansmarkt?
Wanneer het stroomnet uit balans raakt, activeert TenneT partijen die snel kunnen reageren. Denk aan bijvoorbeeld batterijopslagsystemen, grote energieverbruikers, energiecentrales en bedrijven die flexibel stroom kunnen afnemen of terugleveren.
Deze partijen helpen het net weer in balans te brengen door tijdelijk meer of minder stroom te gebruiken of juist terug te leveren. Hier staat een vergoeding tegenover. Hoe groter de onbalans op het net, hoe hoger deze vergoeding kan zijn.
Waarom is de onbalansmarkt momenteel zo actueel?
De onbalansmarkt groeit sterk door drie belangrijke ontwikkelingen:
Meer duurzame energie
Nederland wekt steeds meer stroom op via zon en wind. Dat is positief, maar zorgt ook voor grotere pieken en dalen in het aanbod van elektriciteit.
Netcongestie
Het elektriciteitsnet raakt op veel plekken voller. Flexibel energieverbruik wordt daardoor steeds belangrijker om het net stabiel te houden.
Groei van batterijopslag
Steeds meer bedrijven investeren in batterijen. Hiermee kunnen zij energie opslaan én inspelen op prijsschommelingen op de onbalansmarkt..
De energiemarkt vraagt om flexibiliteit
De energiewereld verandert sneller dan ooit. Waar vroeger vooral gekeken werd naar vaste levering en verbruik, draait het nu steeds meer om flexibiliteit, slimme sturing en realtime inzicht.
De onbalansmarkt is daar een goed voorbeeld van. Niet voor niets is de verwachting dat de onbalansmarkt de komende jaren alleen maar belangrijker wordt.
Voor ondernemers biedt dit niet alleen uitdagingen, maar ook kansen om slimmer met energie om te gaan en mogelijk kosten te besparen of zelfs opbrengsten te genereren.
Wil je weten hoe jouw organisatie slimmer kan inspelen op ontwikkelingen in de energiemarkt? Neem gerust contact met ons op, onze energiespecialisten denken graag met je mee!
