De energiemarkt is volop in beweging. Een opvallend fenomeen op de elektriciteitsmarkt is het feit dat er steeds vaker sprake is van negatieve energieprijzen. Waar elektriciteit normaal gesproken geld kost, krijgen afnemers in sommige situaties juist betaald om stroom te verbruiken. Maar wat betekent dit voor bedrijven? Is het een kans om kosten te besparen??
Negatieve stroomprijzen ontstaan wanneer het aanbod van elektriciteit groter is dan de vraag. Dit speelt zich met name af op de zogenoemde day-ahead markt, waar per uur wordt bepaald hoeveel elektriciteit nodig is en tegen welke prijs. Op momenten dat er veel duurzame energie wordt opgewekt, bijvoorbeeld op zonnige en winderige dagen, terwijl de vraag tegelijkertijd laag is, kan er een overschot ontstaan.
Dat overschot is niet altijd eenvoudig terug te brengen. Sommige energiecentrales, zoals kolen- of gascentrales, kunnen worden afgeschakeld, maar duurzame bronnen zoals zon en wind blijven produceren zolang de omstandigheden gunstig zijn. Daarnaast zijn niet alle installaties flexibel genoeg om snel uit te schakelen. In die situaties kan het voor producenten zelfs voordeliger zijn om te blijven leveren, ook als de prijs onder nul zakt. Zij betalen dan feitelijk om hun elektriciteit kwijt te kunnen, waardoor afnemers indirect geld toe krijgen voor hun verbruik.
Negatieve prijzen treden vooral op tijdens uren met een lage vraag, zoals ’s nachts (ongeveer tussen 00:00 en 06:00 uur) en overdag rond het middaguur (circa 12:00 tot 16:00 uur), wanneer zonne-energieproductie vaak piekt. Waar negatieve stroomprijzen vroeger vooral incidenteel voorkwamen, vooral in weekenden of op feestdagen, zien we ze tegenwoordig steeds vaker. De sterke groei van hernieuwbare energie speelt hierin een belangrijke rol. Inmiddels doen deze prijsschommelingen zich ook regelmatig voor op doordeweekse dagen.
Negatieve stroomprijzen bieden kansen voor bedrijven, maar alleen wanneer je hier actief en slim op inspeelt. Dit vraagt om flexibiliteit, inzicht in je energieverbruik en de juiste contractvorm.
Dynamisch energiecontract als basis
Om daadwerkelijk te profiteren van negatieve stroomprijzen is een flexibel energiecontract essentieel. Bij een Flex contract betaal je de kwartierprijs voor jouw energie. Je betaalt altijd de actuele marktprijs voor de energie die je op dat moment verbruikt: als de energieprijzen dalen, betaal je direct minder voor je energie.
Slim sturen op energieverbruik
De grootste voordelen ontstaan wanneer je je energieverbruik kunt afstemmen op deze prijsmomenten. Denk aan het verschuiven van productieprocessen, het opladen van batterijen of elektrische voertuigen, of het tijdelijk verhogen van energie-intensieve activiteiten. Door dit soort processen te plannen of te automatiseren op basis van marktprijzen, kun je aanzienlijk besparen én tegelijkertijd bijdragen aan een stabieler energienet.
Flexibiliteit als strategisch voordeel
Voor bedrijven met flexibel inzetbare processen ontstaat zelfs een nieuw verdienmodel. Door juist meer te verbruiken op momenten van overschot verlaag je energiekosten, help je het elektriciteitsnet in balans te houden en kun je prijsschommelingen in jouw voordeel benutten.
Ook technologieën zoals batterijopslag, warmtepompen en elektrische boilers spelen hierin een steeds grotere rol. Zij maken het mogelijk om energie slim op te slaan of te gebruiken wanneer het financieel het meest aantrekkelijk is.
Curtailment: bewust minder opwekken
Voor bedrijven die zelf duurzame energie opwekken, zoals met zonnepanelen of windturbines, kan het soms lonen om de productie tijdelijk te verlagen. Dit wordt ook wel curtailment genoemd. Wanneer de stroomprijs negatief is, kan het financieel gunstiger zijn om minder op te wekken en juist elektriciteit van het net af te nemen.
Hoewel het begrip ‘negatieve stroomprijs’ doet vermoeden dat je direct geld verdient door elektriciteit te gebruiken, is de werkelijkheid iets complexer. Naast de kale stroomprijs betaal je namelijk ook belastingen en andere heffingen. Pas wanneer de marktprijs onder deze vaste kosten uitkomt, kan er daadwerkelijk sprake zijn van een netto opbrengst. In de praktijk betekent dit meestal vooral dat je aanzienlijk kunt besparen op je energiekosten.
Negatieve stroomprijzen zijn geen uitzondering meer, maar een logisch gevolg van de energietransitie. Voor bedrijven brengen ze zowel kansen als aandachtspunten met zich mee. Organisaties die hun energieverbruik flexibel kunnen inzetten en strategisch omgaan met inkoop, zijn het best gepositioneerd om hiervan te profiteren. Uiteindelijk draait het om inzicht in je verbruik, de mate van flexibiliteit en het maken van doordachte keuzes.
Ben je benieuwd wat negatieve stroomprijzen kunnen betekenen voor jouw bedrijf? Neem dan gerust contact met ons op, onze energiespecialisten geven je graag inzicht!