De wereld staat voor een enorme uitdaging: de energietransitie versnellen én tegelijkertijd voldoen aan een snel groeiende energievraag. Nieuwe analyses laten zien dat die combinatie steeds moeilijker wordt. Ondanks forse investeringen in zonne- en windenergie blijven fossiele brandstoffen voorlopig een belangrijke rol spelen. Daardoor raken mondiale klimaatdoelen verder buiten bereik.
Uit het Global Energy and Materials Outlook 2026 van Bain & Company blijkt dat geen enkel doorgerekend scenario op koers ligt om de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs te halen. De reden? Een explosief stijgende elektriciteitsvraag, geopolitieke onzekerheid, beperkte netcapaciteit en de blijvende afhankelijkheid van olie en gas.
De wereldwijde vraag naar energie blijft stijgen door economische groei, bevolkingsgroei en toenemende elektrificatie. Vooral huishoudens zorgen voor een sterke toename van de elektriciteitsvraag, onder meer door elektrische verwarming, warmtepompen, airconditioning, elektrisch vervoer en de digitalisering van woningen.
Volgens Bain & Company neemt de wereldwijde elektriciteitsvraag richting 2040 met 40% tot 70% toe. Opvallend daarbij is dat huishoudens een grotere bijdrage leveren aan die groei dan AI en datacenters. Industrie en gebouwen vertegenwoordigen samen inmiddels meer dan 60% van de totale energievraag.
Deze ontwikkeling zorgt voor een complexe paradox: terwijl elektrificatie essentieel is voor verduurzaming, vraagt deze tegelijkertijd om enorme uitbreiding van productiecapaciteit, netwerken en opslag.
Dat zonne- en windenergie terrein winnen, staat buiten discussie. In veel markten zijn duurzame energiebronnen inmiddels de goedkoopste optie. Bain verwacht dat het aandeel van zon en wind in de elektriciteitsmix wereldwijd met een factor drie tot zeven zal groeien richting 2040.
Toch blijkt de praktijk weerbarstig. De snelheid van opschaling verschilt sterk per regio en wordt afgeremd door onder andere netcongestie, lange vergunningstrajecten, tekorten aan grondstoffen, gebrek aan technisch personeel en hoge investeringskosten.
Daarnaast groeit duurzame energie in veel gevallen bóvenop de bestaande energievraag, in plaats van fossiele energie daadwerkelijk te vervangen. Dat betekent dat olie, gas en kolen voorlopig nodig blijven om aan de totale vraag te voldoen.
Hoewel de energietransitie volop gaande is, verwacht Bain dat fossiele brandstoffen zelfs in een versneld verduurzamingsscenario meer dan de helft van het mondiale energieaanbod blijven leveren. Vooral aardgas behoudt een belangrijke positie als flexibele energiebron voor elektriciteitssystemen met veel zon- en windenergie.
Ook de olievraag blijft relatief hoog. Afhankelijk van het scenario varieert die van circa 80 miljoen tot ruim 108 miljoen vaten per dag in 2040. Sectoren zoals luchtvaart, petrochemie en zwaar transport blijven voorlopig sterk afhankelijk van fossiele brandstoffen. Dat heeft directe gevolgen voor de haalbaarheid van internationale klimaatdoelen.
Niet alleen wereldwijd, maar ook in Nederland staan klimaatdoelen onder druk. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) concludeerde eerder al dat de kans kleiner dan 5% is dat Nederland de klimaatdoelen voor 2030 haalt zonder aanvullend beleid. Volgens het PBL wordt die uitdaging veroorzaakt door meerdere factoren, waaronder vertragingen bij duurzame projecten, een stijgend energiegebruik, afzwakkende klimaatmaatregelen, toenemende netcongestie en een onzeker investeringsklimaat. Daarnaast blijkt dat de moeilijkste fase van de energietransitie nog moet beginnen. De relatief ‘eenvoudige’ emissiereducties zijn grotendeels gerealiseerd, terwijl verdere verduurzaming juist vraagt om ingrijpende systeemveranderingen binnen de industrie, mobiliteit en gebouwde omgeving.
De conclusie van het Bain-rapport is helder: de energietransitie zet door, maar verloopt minder voorspelbaar en minder snel dan gehoopt. Hernieuwbare energie groeit sterk, maar de wereld blijft voorlopig afhankelijk van fossiele brandstoffen. Daardoor raken klimaatdoelen verder uit zicht.
Dat vraagt niet alleen om versnelling van duurzame investeringen, maar ook om realistische verwachtingen, slimme infrastructuur en betere samenwerking tussen overheden, netbeheerders en bedrijven.
Voor zakelijke energiegebruikers wordt flexibiliteit steeds belangrijker. De energiemarkt ontwikkelt zich minder lineair dan eerder gedacht. Prijsschommelingen, netcongestie en veranderende regelgeving zorgen voor een complex speelveld waarin strategische keuzes cruciaal worden.
Juist daarom groeit de behoefte aan betrouwbare energiepartners die verder kijken dan alleen levering. Benieuwd wat we voor jouw bedrijf kunnen betekenen? Neem gerust contact met ons op, onze energiespecialisten kijken graag met je mee!